Aktualnie problemem społecznym jest nie umiejętność odmówienia sobie posiłku oraz przejadanie się, w przeciwieństwie do poprzednich stuleci, gdzie ludzie zmuszeni byli do walki o pożywienie. Przejadanie się, późne pory spożywania posiłków, zbyt małe przerwy pomiędzy posiłkami, jedzenie przetworzone, żywienie się poza domem predysponują do pozbawienia układu pokarmowego – a w pierwszej kolejności rozregulowanie żołądka wielu spośród posiadanych funkcji. Jednym z wielu zaburzeń jest zgaga będąca wynikiem zaburzenia funkcji zwieraczy żołądka.
Żołądek
Jest to fragment układu pokarmowego, znajdujący się na wysokości od 11 kręgu piersiowego (Th11), gdzie położony jest wpust żołądka do 3 bądź 4 kręgu lędźwiowego (L3-L4).Stanowi swojego rodzaju worek, do którego wpadają pokarmy, mające ulec dezynfekcji dzięki odpowiedniemu pH soku trawiennego oraz rozdrobnieniu i wstępnemu trawieniu białek.
Hormony:
Gastryna - produkowana przez część odźwiernikową- uwalniana do krwioobiegu zwiększa działanie błony śluzowej żołądka.
Sekretyna – podczas przedostawania się kwaśnej części do dwunastnicy - redukuje produkcję soku żołądkowego, po tym aktywuje produkcję żółci i soku trzustkowego
Sok żołądkowy - 90% wody oraz enzymy trawienne.
Produkcja soku żołądkowego :- Produkcja pepsynogenu przez komórki główne, HCL zmienia pepsynogen na pepsynę i trawione jest białko.- komórki okładzinowe produkują HCL, produkcja czynnika wewnętrznego – glikoproteina.
Wewnątrz żołądka wydzielany jest również śluz mający chronić ścianę żołądka przed negatywnym działaniem kwasu.
Unerwienie żołądka związane jest z częścią przywspółczulną, dochodzącą drogą nerwu błędnego. Część współczulna natomiast pochodzi z gałązek splotu trzewnego.
Biorąc pod uwagę unerwienie żołądka – problemy z odcinkiem szyjnym, np. efekt wypadku lub przeciążenie odcinka C0-C1 lub C3-C4 mogą wywołać podrażnienie nerwu błędnego i przez to nadmierne pobudzenie żołądka poprzez część przywspółczulną.
Z niezwykle ważnych struktur łączących się z żołądkiem należy wspomnieć o przeponie. Jest to główny mięsień oddechowy naszego ciała. Oddziela narządy znajdujące się wewnątrz klatki piersiowej od tych znajdujących się wewnątrz miednicy.
Mimo tego, że jest to mięsień poprzecznie prążkowany, nie jesteśmy w stanie jego ruchów kontrolować. Możemy jednak poprzez inne mięśnie modyfikować jego pracę.
Przepona łukowato uwypukla się do wnętrza klatki piersiowej bezpośrednio przyczepiają się do niej: wątroba, żołądek, trzustka, śledziona, nerki/nadnercza, okrężnica, płuca oraz serce. Niewłaściwe napięcie w jej obrębie może zaburzać pracę wyżej wymienionych narządów. Powodować może zaparcia, wzdęcia, kłucie pod żebrami mylone często z „bólem wątroby”, problemy z trawieniem treści pokarmowych.
W warunkach fizjologicznych przejście pomiędzy przełykiem a żołądkiem stanowi dolny zwieracz przełyku, panuje tam wyższe ciśnienie. Rola wpustu polega na zapobieganiu wydobywaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Fizjologicznie do rozluźnienia wpustu dochodzi podczas przechodzenia pokarmu z przełyku do żołądka oraz podczas uwalniania powietrza z żołądka.
Rozworem przełykowym nazywamy miejsce, w którym przełyk przechodzi przez przeponę. W momencie, gdy dochodzi do osłabienia okolicy rozworu przestaje on spełniać swoją funkcję. Wówczas przepona nie jest w stanie sama utrzymać żołądka w jego miejscu i dochodzi do przepukliny.
1. Przepuklina rozworu przełykowego powoduje przemieszczenie się części treści pokarmowych znajdujących się w żołądku do klatki piersiowej. Wyróżniamy dwa rodzaje przepuklin:
- przepuklinę wślizgową - polegającą na przesunięciu się wpustu żołądka za przeponę.
Objawy:
- występowaniem bólu w nadbrzuszu lub okolicy klatki piersiowej, mostka
- dusznościami, odczuciem kołatania serca lub arytmii
- paleniem w przełyku, klatce piersiowej, odczuciem cofania się treści- zgagą,
- chrypką, częstą utratą głosu lub bólami gardła
- kaszlem,
- niekiedy nawet wymiotami oraz problemami z przełykaniem wiążącymi się również z odczuciem „śliwki w gardle”
Diagnostyka- badanie endoskopowe lub badanie radiologiczne.
2. Przepuklina okołoprzełykowa - przemieszczenie się wpustu oraz głównych części żołądka do śródpiersia.
Często objawy nie występują. Niekiedy mogą pojawić się duszności oraz zaburzenia pracy serca.
Diagnoza- badanie radiologiczne lub endoskopowe.
Czynnikiem wpływającym na powstanie przepukliny jest wzrost ciśnienia w jamie brzusznej. Jest to efekt niewłaściwych wzorców podnoszenia ciężkich przedmiotów, dźwigania, kaszlu, kichania czy wymiotów. Bezpośrednim czynnikiem mogą być również nie właściwe wzorce oddechowe, brak aktywności ruchowej, oraz napinanie się w trakcie oddawania stolca. U kobiet dodatkowo jest to ciąża i poród. W grupie ryzyka są również osoby otyłe, palące papierosy, nadużywające alkoholu, leków, noszące nie właściwą odzież- uciskającą na jamę brzuszną, osoby przyjmujące niewłaściwą pozycję siedzącą i stojącą, podczas której pochylają się do przodu. Stres, brak odpowiedniej ilości snu i odpoczynku również przyczynia się do występowania zaburzeń pracy żołądka.
Zalecenia dla pacjentów:
Jedz ciepłe, obfite śniadania.
Według Medycyny Chińskiej czas maksymalnej pracy żołądka przypada między godziną 7:00 a 9:00. W tym czasie powinniśmy skupić się na ciepłym, bogatym w składniki odżywcze posiłku i należy unikać stresu. Okresem w ciągu roku, kiedy eksponuje się słabość żołądka jest okres od połowy lipca do połowy września. Wówczas najintensywniej jesteśmy w stanie podziałać leczniczo na wskazany narząd.
Nie objadaj się na noc.
Zgaga zazwyczaj występuje po posiłkach, kiedy kładziemy się spać lub w nocy. Wiele osób cierpi przez zgagę na bezsenne noce, ponieważ pozycja leżąca może przyczynić się do występowania jej objawów i nasilania bólu. W związku z tym należy zwrócić uwagę pacjentom, aby nie jedli kolacji zbyt późno (zalecane jest nie jedzenie po godzinie 18:00/ 19:00, oraz nie picie nadmiaru płynów po tych godzinach – zalecić można nawadnianie drobnymi łyczkami). Prosimy również o nie picie napojów gazowanych.
Jedz powoli, przeżuwaj wiele razy, nie popijaj płynów w trakcie posiłków.
Patrząc na właściwe, fizjologiczne funkcjonowanie układu pokarmowego, już w jamie ustnej pokarm powinien być rozdrabniany w sposób powolny i dokładny. Spowoduje to intensywniejsze pobudzenie produkcji śliny i automatycznie soku żołądkowego. Zbyt szybkie połykanie pokarmu w dużych kęsach, nie stymuluje wydzielania odpowiedniej ilości enzymów trawiennych.
Nie podjadaj między posiłkami, nie żuj gumy, nie pij wody z dodatkami np. cytryny.
Kolejną praktyczną wskazówką jest zabronienie żucia gumy swoim pacjentom. Nadmierne pobudzenie i wydzielanie śliny zaburza koordynację i regulację wydzielania enzymów trawiennych. Żołądek jest gotowy na przyjęcie pokarmu, którego nie otrzymuje. Organizm jest wówczas w stresie. Ponadto obciążamy stawy skroniowo – żuchwowe i z czasem możemy nabawić się automatyzmu – jesteśmy głodni -> boli głowa.
Nie przejadaj się.
Patrząc na to zagadnienie typowo mechanicznie, to nadmiernie wypełniony żołądek mechanicznie naciska na trzustkę. Dochodzi również do nadmiernego rozciągnięcia ściany żołądka i jego obniżenie. Z punktu widzenia Medycyny Chińskiej i fizjologii Zang Fu – może to doprowadzić do powstawania zastojów pokarmu w żołądku, efektem czego może być brak apetytu, odczucie rozpierania w nadbrzuszu, odbijanie, nieprzyjemny zapach z ust.
Unikaj niektórych produktów spożywczych.
Pokarmy zwiększające ryzyko wystąpienia zgagi, niestrawności oraz nadmiernego obciążenia żołądka:
Surowe owoce, cytrusy, surowe warzywa, papryka, pomidory, nabiał, jaja, rośliny strączkowe, grzyby, dania smażone lub tłuste, mięso, produkty wysoce przetworzone, wędliny, kiełbasy, kofeina, kawa, alkohol, pikantne potrawy i zioła o naturze gorącej lub zioła gorzkie.
Nie lecz się wyłącznie za pomocą leków zmniejszających produkcję soku żołądkowego!
Kwas solny wydzielany w żołądku przez komórki okładzinowe, pełni funkcję odpornościową ze względu na możliwość neutralizacji wirusów, bakterii, grzybów i pasożytów. W związku z przyjmowaniem leków mających obniżyć fizjologiczne pH występujące wewnątrz żołądka, w znaczny sposób upośledzamy funkcję odpornościową organizmu. Ponadto komórki okładzinowe odpowiedzialne są za występowanie czynnika wewnętrznego (czynnik Castle'a) – wytwarzana jest glikoproteina, która łączy się z witaminą B12, umożliwia jej wchłanianie. Jest to czynnik odpowiedzialny za produkcję erytrocytów. Zaburzając pracę żołądka, źle stymulując śluzówkę możemy nabawić się w łatwy sposób anemii. Medycyna Chińska od zawsze mówiła o wpływie śledziony i żołądka na „produkcję krwi”, analizując ten proces, wiemy już dlaczego.
Stosuj zioła.
Odpowiednia mieszanka ziół powinna być skomponowana przez zielarza dla danego pacjenta, zatem warto stosować zioła dobrane indywidualnie. Jednak sporo osób pozytywnie reaguje na: sok z aloesu, olej z rokitnika, zawiesinę z siemienia lnianego, nagietek, Mastikę, korzeń prawoślazu, kwiat dziewanny, babkę lancetowatą, miód Manuka, etc. Wskazane preparaty działają przede wszystkim osłonowo i gojąco. Warto również w diecie uwzględnić stymulanty trawienia przed lub po posiłku, np. krople żołądkowe, Enzymy Trawienne, betaina HCL, krwawnik, karczoch i inne.
Zadbaj o emocje i komfort psychiczny.
Żołądek jest również istotnym narządem, który jest bardzo podatny na czynniki psychiczne.
Według medycyny chińskiej uważa się, że silny żołądek to większa umiejętność radzenia sobie ze zmieniającymi się okolicznościami w życiu, czyli też lepsze radzenie sobie z sytuacjami stresowymi. Stabilność, harmonia i opanowanie świadczą o silnym żołądku. Jego słabość powoduje wzmożoną nerwowość, jadłowstręt i bóle występujące poniżej wyrostka mieczykowatego mostka, związane często z nadmiernym zaciśnięciem się wpustu żołądka. Jest to najczęściej efekt stresu. W aspekcie psychosomatycznym empatia, współczucie i zrozumienie mocno wiąże się z żołądkiem. Nadmierne eksponowanie się tych aspektów w życiu lub ich totalny brak może świadczyć o słabszej funkcji wskazanego narządu. Żołądkowcy stawiają siebie często w roli ofiary, nie zwracając uwagi przy tym na swoje otoczenie i ludzi współuczestniczących w trudnej sytuacji. Stawiają siebie w centrum tak, jak ułożony jest fizjologicznie żołądek.
