Moxoterapia jest bardzo popularną w większości krajów Dalekiego Wschodu formą leczenia. Opiera się na zastosowaniu ciepła pochodzącego z rozpalonych, wcześniej wysuszonych ziół w obrębie punktów akupunkturowych. Obecnie używa się do tego cygara, pałeczki, stożki, przygotowane z zioła zwanego Artemisia absinthium (bylica) lub węgla drzewnego. Tradycyjnie moxę stosowano bezpośrednio na skórę wywołując lekkie poparzenie, czego efektem były pozostałe na ciele blizny. Aktualnie unika się takich zabiegów, korzystając z innych technik, m.in. moxa przyklejana na specjalnych plastrach, domek z moxy, stożki moxy umieszczone na plastach imbiru, czosnku, moxa zamieszczona na igle akupunkturowej.
Techniki stymulacji punktów akupunkturowych:
- stałe, nie oddalając źródła ciepła, można tu zastosować cygaro lub stożek naklejany przez specjalny ochronny przylepiec uniemożliwiający oparzenie,
- nagrzewanie przerywane polegające na zbliżaniu i oddalaniu cygara moxy względem skóry pacjenta- znajduje to najlepsze zastosowanie w obrębie punktów akupunkturowych i punktów bolesnych,
- głaszczące, przesuwając moxę wzdłuż danej okolicy ciała, meridianu, mięśnia. Ten rodzaj stosujemy przy całym obszarze dotkniętym bólem, np. zamrożony bark, zwyrodnienia stawów, bóle kręgosłupa. Zabieg ten powinien trwać nawet do 30 minut,
- specjalna moxa rolka z dziurką w środku stosowana do ucha,
- stożek moxy umieszczony na kawałku folii aluminiowej zastosowany na dnie toalety, na wodzie. Dym wpływa bezpośrednio na zmniejszenie dolegliwości związanych z występowaniem hemoroidów, obkurczając powiększone naczynia krwionośne oraz przeciwbólowo,
- zastosowanie domku drewnianego z umieszczoną wewnątrz moxą watą- jedna z technik wpływająca na zmniejszenie bólu miesiączkowego, wpływająca na poprawę stanu jelit, wątroby, dwunastnicy i żołądka
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czucia. Nie są oni wstanie obiektywnie stwierdzić, kiedy czują przyjemne ciepło, a kiedy próg został przekroczony. Wówczas można zrobić dużą krzywdę pacjentowi, ponieważ rana wywołana moxą goi się długo i boleśnie. U pacjentów z zaburzeniami czucia odradzane jest kontynuowanie autoterapii w warunkach domowych.
Na zdjęciu widoczny domek wykorzystywany w terapii Moxą.
Autoterapia
Jako forma autoterapii doskonale sprawdza się stosowanie cygara z dystansu, nie dotykając skóry. Czas nagrzewania powinien trwać od 3-5 minut w obrębie danej okolicy. Odczucie termiczne powinno być intensywne – gorąco powinno „wchodzić do środka tkanek”. Należy uważać, aby nie wywołać poparzenia. Aby tego uniknąć, skórę można posmarować oliwą. Cygaro najlepiej odpalić przy użyciu świeczki, aby cały obszar regularnie się żarzył. Następnie zbliżamy do skóry palące się zioła, daną okolicę można nagrzewać ponownie kilka razy (przyjmuje się 3-4 razy), przechodząc w międzyczasie do innych punktów. Możemy skorzystać z wcześniej wymienionych technik w zależności od potrzeb i zaleceń specjalisty. Nie jesteśmy w stanie stwierdzić, jak długo należy nagrzewać daną okolicę – jest to związane z subiektywnym odczuciem i z koniecznością wywołania głębokiego nagrzania tkanek, a to jest różne u każdego z nas. Po wykonaniu terapii cygaro należy zgasić w soli lub w piasku, ściąć spaloną część. Po tym cygaro nadaje się do ponownego użycia.
Wybrane wskazania do zastosowania Moxy:
- rozpraszanie zewnętrznego i wewnętrznego Zimna,
- zmniejszenie dolegliwości bólowych,
- ogrzewanie kanałów i zatrzymywanie krwawień,
- uzupełnia niedobory Qi i Yang,
- rozuszczanie Wilgoci,
- wspomaganie transformacji Śluzu,
- biegunka, wzdęcia, niestrawność, bóle menstruacyjne, autoimmunologia, stany przewlekłego zmęczenia i wiele innych.
Ból
Ból w kontekście Tradycyjnej Medycyny Chińskiej wiąże się z pojęciem nadmiaru lub niedoboru, gorąca, zimna lub śluzu. Możemy mieć dwóch pacjentów z podobnymi dolegliwościami, jednak pierwotna przyczyna powinna być zdiagnozowana we właściwy sposób na podstawie sprawdzenia pulsu, obejrzenia języka, ciała pacjenta i na podstawie dokładnie zebranego wywiadu. Pomocna może być również diagnoza palpacyjna meridianów. Dla wielu terapeutów właściwa diagnoza jest czymś, do czego dojście trwa zbyt długo w natłoku i ciągłym przyjmowaniu pacjentów. Diagnozy należy uczyć się również na podstawie doświadczeń i właściwej ilości dotkniętych i przebadanych ludzi. Mimo tego, każdy, kto pracuje z pacjentem chciałby chociaż w pierwszej kolejności zmniejszyć dolegliwości bólowe płynące z ciała pacjenta, aby móc w dalszej kolejności zastosować odpowiednie zioła, dietę i ćwiczenia. Motywacja pacjenta do dalszej pracy nad sobą jest wówczas dużo większa. Odpowiednie zastosowanie moxy może okazać się pomocne w wielu dolegliwościach i jednostkach chorobowych pacjentów. Przeanalizujmy kilka ciekawych kombinacji pracy z punktami akupunkturowymi w kontekście zmniejszenia bólu mięśniowo – stawowego.
Kończyna górna.
W sytuacji, gdy problemy pacjenta w obrębie obręczy kończyny górnej wynikają z zablokowania klatki piersiowej, dobrze sprawdza się kilka punktów:
Lu2 (Yunmen) – można zastosować punkt techniką wzmacniającą u osób z zamrożonym barkiem, słabością kończyny, odczuciem zimna w obrębie dłoni lub całej kończyny. W kontekście Medycyny Chińskiej może się to wiązać z nadmiarem Yin w klatce mpiersiowej a niedoborem Yin w kończynie.
P4 (Ximen) – punkt może być rozmasowany lub wykonać zabieg przy użyciu igły. Moxa w tej sytuacji może czasem spowodować większe odczucie rozpierania w klatce piersiowej. Związane jest to z właściwościami punktu, który rozprasza nadmiary Yin w obrębie ramienia i przedramienia. Jeżeli widzimy, że pacjent ma zastoje limfatyczne w obrębie meridianun osierdzia, najlepiej byłoby zastosować masaż tego punktu oraz moxa w okolicy mostka.
Si11 (Tianzong) – Stan zapalny torebki stawowej, nagromadzenie Yang w górnej części klatki piersiowej. Ból objawia się jako sztywność łopatki, odczucie zblokowania w przestrzeni między łopatką a kręgosłupem. Dodatkowo można zastosować miejscowe rozgrzewanie mięśnia nadgrzebieniowego oraz podgrzebieniowego.
Dobrym pomysłem jest również rozgrzewanie moxą całych meridianów. Warto pamiętać, aby zaczynać od punktu początkowego aż do samego końca przebiegu meridianu. Poniżej wskazówki dotyczące wybranych meridianów:
- Jelito Grube- u osób cierpiących na ból w okolicy przedniego aktonu mięśnia naramiennego, z problemem z uniesieniem ręki przodem w górę. Symptomem zachęcającym jeszcze do zastosowania terapii w obrębie tego właśnie meridianu mogą być nieregularne wypróżnienia.
- Płuca– łokieć tenisisty, gangliony w obrębie nadgarstka na przebiegu meridianu. Tu warto zatrzymać się również lokalnie na nadkłykciu bocznym kości łokciowej oraz na mięśniach ramiennym i ramienno – promieniowym. Moxy nie wykonuje się we wczesnym stadium występującego stanu zapalnego.
Kończyna dolna.
W sytuacji, gdy problemy dotykające kończyny dolnej związane są z zablokowaniem w obrębie miednicy, sprawdza się kilka punktów:
Sp 12 (Chongmen) – związany z nadmiarem Yin w brzuchu, może się to objawiać zimnem w macicy i w jelitach, upławami, bolesnymi miesiączkami, przepukliną, zespołem niespokojnych nóg, rozpierającym bólem, obrzękami w obrębie kończyny. Przed zastosowaniem igły lub moxy warto byłoby zastosować masaż w obrębie całego meridianu Śledziony lub samej okolicy tego właśnie punktu akupunkturowego.
Kd 13 ( QiXue) – nadmiar Yin w obrębie całych kończyn dolnych oraz suchość i gorąco w obrębie miednicy. Objawiać się to może zaparciami lub suchymi twardymi stolcami, hemoroidami, swędzeniem okolicy odbytu, rozpieraniem w obrębie stawów krzyżowo – biodrowych, obrzękami kończyn dolnych z rozpieraniem i odczuciem ciężkości. Warto do stymulacji tego punktu zastosować rozgrzewanie obu stawów krzyżowo – biodrowych moxą lub masaż w tej okolicy.
Sp 8 ( Diji) – rozprowadza Yin ze stopy do obszru całej kończyny, objawia się to obrzękiem stopy i odczuciem słabości mięśni w obszarze całej kończyny.
Tak, jak w przypadku kończyny górnej warto zastosować rozgrzewanie moxą wzdłuż merdianów z naciskiem na meridian Wątroby, Śledziony i Nerek. W obrębie tego ostatniego należy zawsze zatrzymać się na punkcie Kd 8 (Jiaoxin), ponieważ punkt ten porusza przewlekłe zastoje Yin, ciężkie opuchnięte nogi, obrzęki, żylaki, zapalenia kostno - stawowe, artrozy. W przypadku bóli okołokrętarzowych, zwyrodnień stawów biodrowych, bolesnnych, zimnych pośladkach – należy zawsze zająć się meridianem Pęcherzyka Żółciowego.
Ciekawym punktem w obrębie kończyny dolnej jest St36 (Zusanli). Jest to punkt wzmacniający kolano, a równocześnie rozluźniający okolicę łokcia. Jest punktem z tak szerokim wachlarzem zastosowań, że należy opisać jego działanie w sposób dokładniejszy. Dla wzmocnienia organizmu w okresie osłabienia układu odpornościowego zalecane jest wykonywanie autoterapii w obrębie tego punktu nawet codziennie lub co drugi dzień, ponieważ w niesamowity sposób stymuluje układ odpornościowy.
Wpływ zastosowania moxy na ST36:
- harmonizuje żołądek
- wzmacnia śledzionę i wpływa na transformację śluzu
- wzmacnia energię Qi
- wzmacnia Yin i Krew, szczególnie czerwoną krwinkę
- oczyszcza i uspokaja „Ducha”
- aktywuje kanał i zmniejsza ból
- działa rewitalizująco dla yang
- przywraca przytomność
- skierowany dla głodnych, ale wymiotujących, np. ulewające dzieci.
Przeciwskazania do zabiegów z wykorzystaniem moxy:
- choroby nowotworowe skóry,
- u małych dzieci cechujących się pobudliwością psychoruchową – mogą dotknąć palącej się moxy,
-u dzieci poniżej 1 roku życia,
- przy rozległych ranach, znamionach, owrzodzeniach, w okolicy pieprzyków,
- w stanie upojenia alkoholowego,
- u pacjentów z zaburzeniami czucia,
- w okolicy tętnic,
- po obfitym posiłku,
- u pacjentów ze zdiagnozowanym nadmiarowym Gorącem lub pustym gorącem (diagnoza według TCM),
- w stanie odwodnienia,
Wrażliwość na zapach moxy nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania zabiegu. Można moxę dymną zastąpić opcją bezdymną.
